Over de DVD 'De nacht van de Maisfrou':
Om inspiratie op te doen voor De Maisfrou toog Nynke Laverman met dichteres Albertina Soepboer naar Mexico op zoek naar de archetypische oervrouw die de rode draad vormt van deze liederencyclus. De succesvolle theatertournee beleefde een luisterrijke apotheose in de sprookjesachtige Theatertún in het Friese Rijs, waar De Nacht van De Maisfrou is opgenomen. Haar vaste ensemble werd voor de gelegenheid uitgebreid met een strijkkwartet dat een onmiskenbare meerwaarde toevoegt. De ravissante zangeres beperkt zich niet louter tot fado, maar laat zich ook inspireren door allerlei Latijns-Amerikaanse stijlen. Zo ontstaat, ook al door de in het Nederlands, Fries en Spaans gezongen mysterieuze teksten een betoverend muzikaal universum. Liefde en passie zijn de sleutelwoorden. En die zijn Laverman op het lijf geschreven. Haar temperamentvolle stem is technisch onberispelijk en heeft een overweldigende emotionele impact. De Nacht van De Maisfrou is dan ook een indrukwekkende liveregistratie van een zeldzaam getalenteerde kunstenares. Voor wie er geen genoeg van kan krijgen is er een dvd-versie verkrijgbaar met als extra's een documentaire van Robertjan Brouwer, drie nieuwe nummers en Droemvlucht, een fraai duet met Jack Poels van Rowwen Hèze.
Marcel Haerkens
OOR, februari 2008
In het Fries zingen op fadomuziek, dat wordt dan Friese fado. Maar Nynke Laverman put ook uit de Spaanstalige cultuur (tango, flamenco en Mexicaanse volksmuziek) en er zijn Amerikaanse countryklanken dankzij lapsteel en dobro. Vorig jaar al te horen op haar tweede cd 'De Maisfrou' en nu te zien op de live-dvd 'De Nacht van De Maisfrou'. Tijdens het intense concert in de Teatertún in het Friese Rijs klopt alles: zelfs kwakende kikkers lijken onderdeel van de arrangementen. (...) De documentaire is boeiend. Supertalent Laverman blijkt een twijfelkont. Gepraat tussendoor verstoort het ritme, maar ze wil ook haar verhaal kwijt. In het Fries, maar ook in het Nederlands. Liedteksten zijn héél belangrijk, maar het gevoel ook. En zo blijft ze twijfelen tussen hoofd en hart.
Ton de Lange
Noordhollands Dagblad
Inmiddels al weer ruim drie jaar geleden maakten we voor het eerst kennis met Nynke Laverman; een jonge Friese muzikante die ons verraste met de geboorte van de “Friese fado”. Traditionele Portugese fadomuziek, voorzien van teksten in het Fries en verrassend mooi geïnstrumenteerd met een hoofdrol voor de cello. Laverman’s debuut Sielesâlt was al wonderschoon, maar de vorig jaar verschenen opvolger De Maisfrou was zo mogelijk nog mooier. Een prachtige en veelzijdige plaat waarop Nynke Laverman niet alleen wederom de fado naar Friesland haalde, maar ook invloeden uit de Spaanse, Mexicaanse en Zuid Amerikaanse muziek wist te verwerken. De Nacht Van De Maisfrou doet verslag van de tour die volgde op de release van De Maisfrou en laat zien en horen dat Nynke Laverman op het podium nog een stuk beter is dan op de plaat. De Nacht Van de Maisfrou loopt over van passie en temperament en voegt iets toe aan de platen die tot dusver van Nynke Laverman zijn verschenen. Je kunt kiezen tussen een cd en een DVD. Omdat de passie niet alleen uit de speakers knalt, maar ook van het scherm spat en de DVD bovendien een fraaie documentaire bevat, geven wij de voorkeur aan de DVD, maar ook de cd is zonder meer prachtig!
Erwin Zijleman
Velvet Music.nl, 17 november 2007
Vrij als een vlinder staat Nynke op het podium. De liederencyclus De Maisfrou over liefde , passie en de vier oervrouwen, is haar tweede natuur geworden. Ik zag haar enkele dagen voor het optreden in het Paard Van Troje en aanschouwde een vrouw die compleet éen was met haar performance en haar publiek. Scherp als een rietstengel en niet bang voor het leven. Dat is nu allemaal voor de eeuwigheid vastgelegd op deze fraaie cd en een afzonderlijk daarvan uitgebrachte dvd. (...)
Een waardig document van een ware kunstenares.
Ruud Verkerk
Platomania, 2 november 2007
Over hetr album 'De Maisfrou':
OP LAVERMAN RUST EEN ZEGEN
Jonge Friezin die in moerstaal zingt op Portugese fadomuziek. Dat is een hype en Nynke Laverman trad zelfs op voor de koningin. ‘Friese fado’ is het allitererende stempel op haar voorhoofd. Komt ze moeilijk van af, ze noemt het maar ‘fadomasochisme’. Maar ze heeft meer in huis dan alleen fado, luister naar het geweldige tweede album ‘De Maisfrou’. Mexicaanse volksmuziek, tango, subtiele lapsteel voor een countrytintje en excellent slagwerker Sytze Pruiksma zorgt voor enorme variatie in klank, kleur en sfeer.
Op de charismatische Laverman rust een zegen: prachtige stem, prima performer, dijk van een band, sterk repertoire en een cd die even mooi klinkt als ie is verpakt.
‘De Maisfrou’ wordt het beste Nederlandse album van dit jaar.
Ton de Lange
Noord Hollands Dagblad, 4 juni 2006
In een klap heeft de Friese zangeres Nynke Laverman haar criticasters de mond gesnoerd. Met `De maisfrou' is de kritiek dat ze op haar eerste cd `Sielesâlt' wel erg op het werk van Cristina Branco leunde, gelogenstraft. Op deze nieuwe cd put Laverman, naast de fado, ook uit de bronnen van de tango en de Mexicaanse muziek. De muzikale inspiratie blijft dus afkomstig uit zuidelijke dreven.
De prachtige teksten zijn voor het merendeel van de hand van de Friese dichteres Albertina Soepboer, maar in een enkel geval heeft Nynke Laverman ook zelf de pen ter hand genomen. De muziek is, in tegenstelling tot op haar eerste cd, door verschillende componisten als Theo Nijland, Tiago Machado, oud-studiegenoot Wende Snijders en Fernando Lameirinhas geschreven. Voor het nummer Man op it sân werd de muziek van een Mexicaanse traditional gebruikt en ook Laverman zelf leverde voor enkele teksten de muziek. De uitbundigheid in het nummer Salang staat in schril contrast met de pure passie in Por mi pasión, maar dit komt de diversiteit van het album alleen maar ten goede. Een pluspunt is ook het feit dat het door Laverman geschreven Leafdesbang na een aarzelend tekstueel begin uitmondt tot een van de hoogtepunten van het album. Verwacht van Nynke Laverman nou niet direct een vrolijk album, maar door de afwisseling blijft het album tot het einde boeien.
De teksten zijn in het Fries en het Nederlands bijgevoegd, zodat iedereen de liederen tot het einde kan volgen.
Assie Aukes
Folkforum, mei 2006
In basis brengt Laverman nog altijd Friese fado, maar daar voegt ze zo veel nieuwe elementen aan toe, van tango tot klassiek en van Tom Waits tot jazz, dat ze niet meer moet worden beschouwd als een Friestalige fadozangeres, maar als een Friese zangeres van wereldrepertoire.
Pieter Wijnstekers
Heaven, augustus 2006
Bij alle lof die Nynke Lavermans eerste cd annex theaterprogramma 'Sielesâlt' ten deel viel, zou je je kunnen afvragen of haar kader niet iets te beperkt was. Het zingen van Slauerhoff-vertalingen in haar memmetaal leunde per slot van rekening wel zwaar op het werk van Cristina Branco. Voor 'De Maisfrou' zoekt Laverman het dan ook verder, en dat is een bijzonder gelukkige greep. Fado is nog steeds vertegenwoordigd, maar Laverman en haar tekstschrijfster Albertina Soepboer vonden hun inspiratie deze keer in Mexico, en 'Swarte ierde' is heuse, Piazolliaanse tango. Verwacht verder geen kleurrijke kitsch, want de stemming blijft donker en introvert. De liedjes zijn deels uit traditionele bronnen afkomstig en deels uit eigen huis: studiegenote Wende Snijders droeg de muziek van 'Praat fan de wyn' bij en Laverman schreef zelf ook enkele teksten. Die zingt ze met een inlevingsvermogen dat soms melodramatische vormen aanneemt, maar toch op de luisteraar inhakt. Uiteraard ook met dank aan de sfeervolle, transparante begeleiding, die subtiel haar rol opeist zonder al te nadrukkelijk te worden.
Nynke Laverman is een blijver, dat bewijst ze met zo'n cd.
Jacob Haagsma
Leeuwarder Courant, 26 mei 2006
(...) Een heel woud aan componisten droeg muziek aan en toch lijkt alles uit één bron te komen; dit is nu eenheid in verscheidenheid.
Laverman schittert andermaal met die heldere, sensuele, lenige stem van haar. Maar niet zonder de vlekkeloze, al even sensuele begeleiding van Ward Veenstra (gitaar), Joël Groenewold (contrabas) en Sytze Pruiksma ('slachwurk').
Dat Nynke Laverman de opening van het 25e Oerol Festival gaat opluisteren, is niet meer dan logisch gezien sfeer, schoonheid, kwaliteit en het raadselachtig theatrale van De Maisfrou. Wat een vrouw.
Tubantia, 12 juni 2006
Over de voorstelling 'De Maisfrou':
(...)Het is alsof niet alleen de bezoekers, maar ook de zangeres is ondergedompeld in Mexicaanse sferen. Met Latijns-Amerikaans temperament vertolkt Laverman nog één keer de liedjes over liefde, passie en de vier oervrouwen. Het enorme inlevingsvermogen is een genot om naar te luisteren én te kijken. Bijgestaan door haar vaste muzikanten, onder wie slagwerker Sytze Pruiksma, en een strijkkwartet geeft Laverman een indrukwekkend concert weg dat door de locatie een extra dimensie krijgt. Zeker als kikkers in de vijver hun uiterste best doen Laverman te overstemmen met hun gekwaak.
Het allerlaatste concert van Lavermans theatertournee krijgt een bijzondere finale met de inbreng van Rowwen Hèze-zanger Jack Poels. Samen zingen zij als toegift het Fries-Limburgse duet Droemvlucht, gebaseerd op - heel toepasselijk - Midzomernachtsdroom van Shakespeare. Een betere afsluiter voor De Maisfrou had Laverman zich niet kunnen wensen.
Rianne Kramer
Het Friesch Dagblad, 25 juni 2007
Het lijkt wel of de opwarming van de aarde ook zijn uitwerking heeft op de mens. Want wie verwacht er warme, hartstochtelijke fadomuziek uit het stugge, nuchtere Friesland? Sinds zangeres Nynke Laverman (26) gedichten van Slauerhoff in het Fries vertaalt en vertolkt - de wereldberoemde fadista Cristina Branco zong het werk van de dichter uit het interbellum al eerder in het Portugees - klinkt de passie niet langer uitsluitend vanuit het zuiden. In haar tweede programma 'De Maisfrou' richt Laverman haar pijlen op de Mexicaanse cultuur. Haar trektocht door Latijns Amerika met de Friese dichteres Albertina Soepboer leverde prachtige teksten op. Ook dit keer rondt de oud-studiegenoot van Wende Snijders een literaire voorzet prachtig muzikaal af. De jonge zangeres heeft een fantastische stem. Warm, helder en, hoewel nog niet doorleefd, hier en daar al prettig rauw. Niet verwonderlijk dat 'Rowwen Hèze' haar een plek gunt op het deze maand verschenen nieuwe album van de feestband. 'De Maisfrou' is één van de vier Mexicaanse oervrouwen waarvan Nynke Laverman het bestaan treffend schildert. Passend begeleid door gitaar, contrabas en slagwerk toont ze een uiteenlopend palet van emoties. Ellende, armoede en hoop vallen in deze voorstelling prima op hun plek naast schroeiende passie.
Laverman pakt je vast en laat pas los als het zaallicht weer aangaat.
Hans Belder
Algemeen Dagblad, 23 september 2006
Als de laatste noten hebben geklonken komt het publiek massaal van de kussentjes voor een minutenlange, oorverdovende staande ovatie. Wat een zangeres. Wat een band. Adembenemend.
Paul Lips
Haarlems Dagblad, 8 augustus 2006
DE KERN IS LIEFDE
Wie aan Friesland denkt, ziet al snel gure winden voor zich, wat ruwer boerenleven, koeien, zeilschepen. Fietsen en kamperen in de zomer. En veel land, vlak land. Wie Friesland hoort, denkt ook al snel aan de wat nuchtere, stugge Friese taal. Niet de 25-jarige Nynke Laverman. Zelf Friezin. Zij combineert haar moedertaal met de zwoele, zinderende fado. En het klinkt fantastisch.
Twee jaar geleden viel Laverman op met haar Friese fadodebuut, toen geïnspireerd op de Portugese cultuur. Dit weekeinde ging haar tweede show in première De Maisfrou. Inspiratie deed zij ditmaal op in Mexico. Het is een optreden geworden vol schijnbare tegenstellingen die zich naadloos laten combineren en waarbij Laverman het exotisch kloppend hart van haar moedertaal opent, ondersteund door schitterende muziek.
In De Maisfrou staat een mooie, hippe twintiger die zo van de catwalk af had kunnen stappen: strak bruin pak, met een rode gordel die als een tooi op haar kont troont en rode cowboylaarzen aan haar voeten als knipoog naar de westerncultuur. Zo gekleed zingt zij, wandelend tussen de muzikanten door met een schitterende stem die varieert van warm naar teder, van eenzaam naar hard en luid. Maar die nooit koud en rauw is. Samen met de muzikanten zet zij hiermee sferen neer van zinderende zandvlakten met ondergaande zon tot aan nachtelijk feestgedruis.
De liedjes verstaan, dat moet je als niet-Fries niet willen, al is het nog zo uitdagend om te proberen. Fries blijft immers een soort Nederlands. Dat je het niet verstaat, hoeft niet storend te zijn. Hoeveel fadoliefhebbers laten zich immers niet vervoeren zonder de woorden te kennen. Het zijn de muziek, de zang en de sfeer die tezamen je heel wat laten begrijpen en je in je hart aanspreken. De kern bij Nynke is liefde: liefde voor elkaar, gebroken liefde, verloren liefde, hoop op liefde, maar vooral liefde voor het leven.
'Ik liep in Mexico voor inspiratie en zag daar de Maisfrou. Toen wist ik wat ik wilde vertellen. Het is de vrouw die alles weet wat ik ook weet maar nog niet weet. Omdat ik het nog moet doorstaan.' Precies daar ligt de kern van de voorstelling, en van een groot verschil tussen de traditionele fadozangers en deze jonge Friezin. In de traditionele fado is in de zanger(es) iets gestorven. Dat zie je in de mimiek. Dat voel je in de uitstraling, die overloopt van dramatiek, en van verlangen - weer - te leven. Nynke Laverman daarentegen heeft dat wel in haar stem, maar is in uitstraling nog niet door het leven gebroken. Sterker nog: zij straalt zin in leven uit, en warme liefde. Lichteffecten helpen haar af en toe om die wat duistere sfeer vóór haar te creëren. Tegelijkertijd klopt dit contrast met de traditionele fadozanger(es) perfect. Laverman zegt immers aan het begin al dat ze het verhaal van de Maisfrou zingt: het verhaal van het leven dat zij weet, maar nog niet weet omdat zij het nog moet doorstaan.
Coromandel Brombacher
Sp!ts, 21 november 2005
FRIESE PASSIE VAN NYNKE LAVERMAN
De Maisfrou uit Lavermans voorstelling staat voor een vrouw, gerijpt door het leven, die alles al heeft meegemaakt wat de jonge zangeres zelf nog zal moeten meemaken. Een heerlijk relativerend uitgangspunt met als centraal thema de liefde. Eenzaamheid, verlatingsangst, opnieuw beginnen.
Lang blijven de liederen aan de zware kant, lijkt de intimiteit niet verder te reiken dan het podium. Pas iets over de helft van de voorstelling, bij een loflied op het orgasme (De Lytse Dea), ontsteekt zij het vuur dat de voorstelling tot dan toe ontbeerde. Het opwindende Por Mi Pasión - 'het bed heeft wel honderd hoeken vandaag en jouw hand is een vulkaan' - de wanhoop in Kear en Swarte Ierde en de melancholie in Syn Brief poken de hartstocht verder op. Het is laat, maar niet te laat. In De Maisfrou toont Laverman zich een prachtige en gepassioneerde zangeres.
Alexander Nijeboer
De Volkskrant, 21 november 2005
NYNKE LAVERMAN PROEFT VAN HELE LEVEN
(...)Want zij bewees dat je niet in Portugal geboren hoeft te zijn om overtuigend de fado te zingen. En ze bevestigde dat het Fries poëtisch genoeg is om de heftigste gevoelens genietbaar te maken. Ze besloot niet te teren op het fadosucces, sloot een verbond met dichteres Albertina Soepboer, liet zich inspireren door de schilderijen van Frida Kahlo, ging naar Mexico en vond daar zowel de ellende als de vitaliteit voor De Maisfrou. De symboliek is door Albertina Soepboer gekoppeld aan Friese teksten vol liefde en vooral aan de daarbij horende pijn, het verlangen, de wanhoop, de eenzaamheid, overgave, verlies en uiteindelijk opnieuw zaaien in de hoop dat een nieuwe liefde opbloeit.
(...)Hier staat een zangeres met een prachtige stem, met wilskracht én een programma dat Sielesâlt overtreft. Schaamteloos wijdbeens uit ze haar woede over een kapot hart om meteen daarna ingetogen haar eenzaamheid te bewenen in een gedragen ballade. Ze flirt uitgelaten met de samba, laat het onmachtige hart spreken in de tango, legt haar wanhoop in een flamenco en fluistert van verlangen in de fado. Het sterkste punt is misschien nog wel dat ze nergens probeert anders te zijn dan een Friese zangeres die van het hele leven proeft. Op die manier zal ze nooit verstrikt raken in een opgelegd idioom. Nynke Laverman mag dan nog geen fenomeen zijn, ze wordt het wel! Zeker als ze zich laat vergezellen door deze drie muzikanten, die haar precies genoeg tegenwicht bieden.
Dick Laning
De Stentor, 31 oktober 2005
NEDERLAND TE KLEIN VOOR NYNKE LAVERMAN
(...) Met haar fabuleuze zang houdt het Friese Fado Fenomeen 't Voorhuys een uur lang muisstil. Het maakt namelijk niet uit of je haar kunt verstaan of niet; deze muziek spreekt tot je hart.
Wonderbaarlijk maar toch een feit: Nynke Laverman is pas 25 jaar oud. Dat zou je niet zeggen zoals ze op de bühne staat. Vol zelfvertrouwen opent ze de show. Het ene na het andere liefdeslied volgt in rap tempo op, alle doorspekt met emoties. Ze leeft haar nummers; haar liefdesverdriet en verlangen is bijna tastbaar.
(...) Nynke benut alle facetten van haar stem en het gaat haar moeiteloos af. Van hoog naar laag, donker naar licht, luid naar zacht: het klinkt als een klok. Ze laat het publiek ademloos achter, het hangt aan haar lippen. Op zo'n zangeres kunnen ze in Friesland alleen maar 'grutsk' (trots) zijn, want zelfs Nederland is te klein voor haar.
Engelien van der Molen-Schotanus
De Noordoostpolder, 1 november 2005
WIJZE LESSEN VAN DE MAISFROU
"Ik ben een fadofenomeen", zegt Laverman gekscherend tegen het publiek dat naar haar nieuwe voorstelling 'De Maisfrou' is gekomen. "Ik zou tot mijn 35e op het succes van 'Sielesâlt' kunnen varen, zo is mij verteld. Maar dat wil ik helemaal niet. Ik wil weer iets nieuws maken."
En dat is precies wat de 25-jarige Friezin, die in 2003 debuteerde met haar eerste muzikale voorstelling, doet met haar tweede programma 'De Maisfrou'. De zuidelijke passie van de zangeres is in dit programma gebleven. De eerste wijze les van 'De Maisfrou' ('Gjin begjin': altijd zal ik opnieuw beginnen) ter harte genomen, biedt Laverman het publiek een gevarieerd aanbod van zuidelijke klanken. Een vleugje flamenco, een toefje tango en natuurlijk de fado.
Voor een lied als 'Mijn blauwe bruja' lijkt Laverman aan de jonge kant. Haar stem mist op zo'n moment de levenswijsheid die ze met haar 25 lentes ook nog niet kan hebben. Maar met 'Por mi pasión' en 'De wite moarne' (een bewerking van drie gedichten van Anna Achmatova) komt haar stem goed tot zijn recht.
"...het inspirerende slagwerk van Sytze Pruiksma"
Ronneke van der Genugten
De Telegraaf, 22 november 2005
Nynke Laverman doet het gewoon. Ze zingt fado's ja, in het Fries. En ze verandert, proeft de levenservaring als de zoute tranen van de liefde maar ook het verlangen en nieuwe hoop. Dat ze zo wijs wordt als de maïsvrouw uit Mexico.
De arrangementen zijn speels en subtiel en heel verrassend in de muzikale en theatrale overgangen, zoals bijvoorbeeld tussen het bewegelijke nummer 'Praat fan de wyn' en het intense 'Leafdesbang'.
Nynke Laverman neemt je met haar heldere zang onontkoombaar mee in de herinnering, het verlangen en de hoop, terwijl de musici treffend begeleiden.
(...) aan het einde voelde ik de aanwezigheid van de 'maisfrou'. In een maïsgele, warme zuidelijke sfeer rijsde zij op uit het landschap en kreeg ze gestalte in je gedachten met een prachtige melodielijn, subtiel ingebed in de geweldige percussiekunsten van Sytze Pruiksma. Zoiets smaakt naar meer.
Ingrid Metz
De Leeuwarder Courant, 28 oktober 2005
Nynke Laverman getuigt al van durf om als Friezin Portugese fado's in het Fries te zingen. En helemaal om vervolgens een stap verder te gaan. Haar muzikale panorama uit te breiden naar Spanje, Mexico, Argentinië. Flamenco, samba, tango.
(...) Voor Nynke staat het zingen in het teken van het zoeken naar passie en warmte. Daarvoor is ze op zoek gegaan in de zuidelijke landen, waar het warme leven nog belangrijker is dan het georganiseerde leven. Samen met Albertina Soepboer, de schrijfster van de meeste teksten die ze bracht, heeft ze die ingrediënten gezocht in Mexico. Het hele concert is daarmee doordesemd. Het is niet meer belangrijk of het nu deze of die stijl is die voor de liederen wordt gebruikt. Die sfeer smeedt alle liederen van het concert tot een eenheid die je meesleept.(...)
(...) in Sytze Pruiksma heeft zij een slagwerker achter zich die van elk lied opnieuw een juweeltje van muzikaliteit maakt.
Hessel Fluitman
Het Friesch Dagblad, 28 oktober 2005
